Događaji Istorija

30.novembar 1941.godine

30.11.2012.godine, Zlatibor

Nemačka, italijanska i mađarska vojska su 6.aprila napale Kraljevinu Jugoslaviju, koja imajući u vidu sve činjenice nije mogla da se odupre tako moćnom neprijatelju. Što se opštine Čajetina tiče, okupacija je počela 21.aprila 1941.godine. Tog dana su dva nemačka vojnika motociklom stigla iz Užica.

Partizani Zlatiborske, Račanske i Užičke čete su Čajetinu oslobodili pet meseci kasnije, 21.septembra 1941.godine, a tri dana kasnije ove čete su oslobodile i grad Užice.

Oslobođenjem Užica stvorena je Užička republika koja će potrajati narednih 67 dana, sve do 29.novembra 1941.godine, kada su nemačke snage grad ponovo osvojile.

Tog 29.novembra se odigrala i bitka na Kadinjači, gde su borci Radničkog bataljona pokušali da zaustave nemačke trupe. Borbena grupa “Zapad” 342.pešadijske divizije je krenula iz Valjeva ka Ljuboviji, a zatim i Bajinoj Bašti odakle je trebala da nastavi ka Užicu. Borbena grupa “Sever” 342.pd. je takođe krenula iz Valjeva ka Užicu, ali preko Kosjerića. Nemci su 26.novembra zauzeli Ljuboviju, a u ovim borbama teške gubitke je pretrpela i 2.zlatiborska četa. Bajina Bašta je pala 28.novembra, kao i Kosjerić. Pošto je grupi “Zapad” bio otvoren put ka Užicu, u borbu je bačena i poslednja rezerva “Radnički bataljon”. Nemačke trupe su pod Kadinjaču stigle oko 10 časova. Borba je trajala više od 4 sata. Odbrana Radničkog bataljona je razbijena koncentrisanom artiljerijskom i minobacačkom vatrom. U vreme kada je borba na Kadinjači završena grupa “Sever” je već ušla u Užice. Do kraja dana nemačke trupe su izbile na Belu zemlju iznad Užica.

Nemci su 30.novembra po drugi put zauzeli Čajetinu, ovoga puta su nastupali sa više od 2.500 vojnika (698.pešadijski puk iz sastava 342.pešadijske divizije. Ove jedinice su oko 7 časova krenule iz Mačkata a dva sata kasnije su stigli pred Čajetinu. U kratkoj i žestokoj borbi partizanske jedinice su se u neredu povukle ka Palisadu i Zlatiboru.

Na Zlatiboru se u to vreme formirala centralna partizanska bolnica, koja je primila više od 700 ranjenika. Oni su bili smešteni u privatne vile, hotele, kafane, u Invalidskom i Jedriličarskom domu. Pokretni ranjenici su uglavnom evakuisani, ali su Nemci zarobili oko 150 teških ranjenika. Na licu mesta je streljano 93 ranjenika, a ostali kasnije u Užicu.

Zasigurno se zna da je streljano je osam boraca 2.čačanske partizanske čete, pet boraca 6.ibarske partizanske čete, osamnaest boraca Tamnavskog partizanskog bataljona, kao i 41 meštanin. U samoj partizanskoj bolnici je streljano još sedamnaest ranjenika, boraca Užičkog NOP odreda, šest civila iz užičkog kraja, četrnaest ranjenika iz Čačanskog NOP odreda i jednog civila iz čačanskog kraja, jednog ranjenika iz Posavskog NOP odreda, tri ranjenika iz Valjevskog NOP odreda, po jednog ranjenika iz Kopaoničkog i Mačvanskog NOP odreda, dva ranjenika iz Šumadijskog NOP odreda, dva iz Kosmajskog NOP odreda, jednog iz Kragujevačkog NOP odreda i četvoricu drugih boraca ranjenika.

No, pošto nije postojala precizna evidencija o broju ranjenika, nikada do kraja nije utvrđen broj žrtava. Po izjavama očevidaca na Tić-polju je streljano 30 ranjenika, iznad Jedriličarskog doma 70, kod Doma invalida 30, a kod hotela “Slavija” još 40. Neki ranjenici su na ćebadima izneti i streljani, a jedan broj ranjenika su izgazili tenkovi.

Ubijeni su nemoćni ljudi, koji nisu mogli da pruže otpor, što zločin čini još strašnijim.

U znak sećanja na krvavi 30.novembar 1941.godine, na Šumnatom brdu podno Čigote podignuta zajednička grobnica za streljane ranjenike i spomenik, obelisk visok 12 metara, na kome su uklesani stihovi Vaska Pope:

 “Ne dam ovo sunce u očima

Ne dam ovo hleba na dlanu!”

Spomenik je delo arhitekte Jovanke Jeftanović i vajarke Ane Bešlić, a podignut je 1967.godine.

Kategorije

Reklama

Optimization WordPress Plugins & Solutions by W3 EDGE
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.
%d bloggers like this: