Istorija Kultura

Nekadašnji praznici

dan-republike-kraljevine

Kraj novembra i početak decembra su dugi niz godina bili praznici u državama koje su se zvale Jugoslavija.

Juče je obeleženo 95 godina od ujedinjenja Srba, Hrvata i Slovenaca u Kraljevinu SHS koja će potom promeniti ime u Kraljevina Jugoslavija. Po završetku Prvog svetskog rata stvorili su se uslovi za stvaranje države južnih Slovena koji su živeli na području Srbije, Crne Gore i slovenskih delova Austrougarske.

Kraljevina Srbija je na početku Prvog svetskog rata za svoje ratne ciljeve postavila ujedinjenje Srba, Hrvata i Slovenaca, donošenjem Niške deklaracije 7. decembra 1914. godine. Ubrzo je usledilo formiranje Jugoslovenskog odbora u Londonu 1915. godine i Crnogorskog odbora za narodno ujedinjenje 1917. godine. Konkretni pregovori o uređenju buduće države vođeni su neposredno u dva navrata – na Krfu 1917. godine kada je doneta Krfska deklaracija i u Ženevi 1918. godine kada je potpisan Ženevski sporazum.

jugoslavija-kralj-aleksandar

Pod vođstvom Jugoslovenskog odbora u Zagrebu je formirana Država Slovenaca, Hrvata i Srba, dok su istovremeno crnogorski delegati na spornoj Podgoričkoj skupštini doneli odluku o prisajedinjenju Crne Gore Srbiji. Pritom, i delegati Velike narodne skupštine Vojvodine su 25. novembra doneli odluku da se direktno pripoje Kraljevini Srbiji. Ujedinjenje Srbije sa zemljama nezavisne države Slovenaca, Hrvata i Srba u jedinstveno Kraljevstvo Srba, Hrvata i Slovenaca proglasio je regent Aleksandar I Karađorđević, u ime svog oca, kralja Petra I Karađorđevića, 1.decembra 1918. godine.

Dvadesetpet godina kasnije, 29.novembra 1943.godine u Jajcu je održano drugo zasedanje AVNOJa (Antifašističko Veće Narodnog Oslobođenja Jugoslavije). Na ovom zasedanju su postavljeni temelji države koja će kasnije biti poznata kao socijalistička Jugoslavija. AVNOJ je konstituisan u zakonodavno i izvršno predstavničko telo Jugoslavije, kao vrhovni predstavnik naroda. Uspostavljen je Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije (NKOJ), sa svim obeležjima narodne vlade, preko koga će AVNOJ ostvarivati svoju izvršnu funkciju. Na ovom zasedanju je zabranjen povratak u zemlju izbegličkoj vladi povratak u zemlju i oduzimaju se sva prava zakonite vlade Jugoslavije, a takođe se zabranjuje i povratak u zemlju kralja Petra II Karađorđevića do završetka rata kada će narod odlučiti hoće li republiku ili monarhiju. Takođe, pod rednim brojem 7 AVNOJ je usvojio odluku kojim se Josipu Brozu Titu  dodeljuje čin “MARŠAL JUGOSLAVIJE” na osnovu predloga koji je postavila slovenačka delegacija na čelu sa dr Josipom Vidmarom.

avnoj-tito

Dan osnivanja Kraljevine Jugoslavije 1.decembar se slavio do 1941.godine, a posle rata se slavio 29.novembar. Dan republike, je ostao praznik, veoma dugo. Preživeo je socijalističku Jugoslaviju, zatim se slavio i u Saveznoj republici Jugoslaviji. Do 1997.godine 29.novambar je obeležavan u znak sećanja na Drugo zasedanje AVNOJa, a  zatim je obeležavan kao dan kada je ukinuta monarhija sve do 14.novembra 2002.godine. 

About the author

Administrator

Dodajte komentar

Click here to post a comment

Kategorije

Reklama

Optimization WordPress Plugins & Solutions by W3 EDGE
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.
%d bloggers like this: