Događaji Istorija Kultura

70 godina od oslobođenja Beograda

Na današnji dan jedinice NOVJ i Crvene armije su oslobodile Beograd. Operacija je počela 11.oktobra dejstvima 1. armijske grupe NOVJ koje su pre toga uspešno napredovale kroz zapadnu Srbiju.

Beogradska-operacija2

Prva proleterska divizija je u borbama na Palisadu slomila otpor okupatora i domaćih izdajnika. Četiri dana su vođene borbe (23. – 27.avgust) na Palisadu. Partizanske trupe su se borile protiv 61 i 64. pešadijskog puka bugarske 24.divizije. Čajetinu su uveče 27.avgusta oslobodile jedinice 13.proleterske udarne brigade „Rade Končar“. Partizanske jednice su posle bitke za Palisad vodile bitku za Jelovu goru. Bitka je počela 8.septembra. Prvog dana trupe četničke 4.grupe jurišnih korpusa su uspeli da potisnu jedinice 1.proleterske divizije. Do kraja dana front se stabilizovao kada je u borbu ušla 6.lička divizija. Kako su se sve trupe prikupile 1.proleterski korpus je 9.septembra krenuo u opšti napad. Žestoke borbe su se vodile ceo dan, ali je do večeri otpor četnika bio slomljen. Partizani su prvi napad na Užice izveli 14.septembra, ali je 7.SS divizija uspela da odbije napad. Grad je konačno oslobođen u noći između 6. i 7.oktobra.

Beogradska-operacija3

1. armijska grupa NOVJ je pred oslobođenje Beograda imala 50.000 boraca koji su raspoređeni u tri korpusa NOVJ. Crvena armija je za operaciju prikupila 4.gardijski mehanizovani korpus iz sastava III ukrajinskog fronta.

Bitka za Beograd je počela 11.oktobra napadom partizanskih trupa ka Obrenovcu, koji je ubrzo blokiran. jedinicama 12.udarnog korpusa NOVJ je trebalo tri dana da se probiju do Čukarice. Prvi proleterski korpus je 12.oktobra oslobodio Mladenovac i Topolu, a zatim je uspostavljena veza sa sovjetskim jedinicama.

Beogradska-operacija1

Nemačke trupe su pokušale da zaustave napredovanje sovjetskih i partizanskih trupa prvo kod Ralje, a zatim i na Avali, gde je poginuo i general Šnekenburger komandant odbrane Beograda. Paraleno sa napredovanjem ka Beogradu partizanske trupe su napredovale i ka Smederevu.

Situacija je za nemačke trupe postala izuzetno opasna pa je doneta odluka da se grupa Stettner krene u povlačenje ka Beogradu.

Kako je spoljna odbrana Beograda bila probijena 14.oktobra je dato naređeje za opšti napad na Beograd. Partizanske trupe su krenule u napad u četiri kolone: 5.divizija je napredovala Ulicom kralja Aleksandra i Ulicom kraljice Marije (27.mart); 1.proleterska je išla ka Narodnom muzeju iz pravca Banjice; 6.proleterska je nastupala Ulicom kralja Milana ka Kalemegdanu; dok su trupe 12.korpusa napredovale s Banovog brda ka Glavnoj železničkoj stanici.

Beogradska-operacija4

Do večeri 15.oktobra trupe NOVJ i Crvene armije su zauzeli Topčider, Dedinje i Slaviju. Nemci su pružili najžilaviji otpor duž Nemanjine ulice gde se nalazio blok zgrada bivših ministarstava.

Uveče 15.oktobra je postalo jasno da postoji mogućnost da se trupe grupe Stettner izbiju iza leđa jedinicama koje oslobađaju Beograd. Komanda 1.armijske grupe NOVJ je izdala naređenje 21.diviziji da sprečio proboj nemačkih trupa u Beograd. Za ovaj zadatak je određena i 5.divizija. Nemci su do kraja dana uspeli da se probiju do Konjarnika ali nisu mogli da uđu u grad. Nemačka komanda je odustala od prodora u Beograd i odlučila da se probija ka Obrenovcu.

Partizanske trupe su nastavile borbe i u gradu, ali su Nemci grčevito držali odbrambene položaje na Savi. No, bitka se rasplinula u niz lokalnih borbi gde su partizanske trupe i Crvena armija uništavale džepove nemačkog otpora.

Glavnina grupe Stettner je u noći između 18 i 19.oktobra pokušala proboj iz okruženja u malim grupama, ali je najvećim delom uništena, a komandatn grupe Štetner je poginuo.

Uz podršku tenkova i artiljerije Crvene armije, 1.proleterska divizija je uspela 19,oktobra da zauzme palatu Albanija, hotel Moskva i zgradu Uprave grada. 6.divizija je zauzela hotel Beograd, a u pojedinim delovima grada su i dalje vođene borbe za svaku kuću.

Nemačka komanda je u noći između 19. i 20.oktobra donela odluku da se trupe povuku ka Zemunu. U zoru 20.oktobra partizani i crvenoarmejci zauzeli Glavnu železničku stanicu, a u toku dana je uništen i nemački mostobran na Čukarici. Oko 19 časova 20.oktobra Beograd je potpuno oslobođen od okupatorskih i kvislinških formacija.

Beogradska-operacija5

Borbe su u toku dana prenete na zemunsku obalu Save. Zemun je oslobođen u jutarnjim časovima 22.oktobra a Nemci su se povukli ka Rumi.

Nemača vojska je u borbama za Beograd izgubila više od 15.000 vojnika, a još 9.000 je zarobljeno. 1. armijska grupa NOVJ je imala oko 3.000 poginulih boraca, kao i 4.000 ranjenih. Crvena armija je izgubila 960 vojnika u borbama.

 

Dodajte komentar

Click here to post a comment

Slika dana

Rubrike

Arhiva

%d bloggers like this: