Istorija Kultura

Kristalna noć

zapaljena-sinagoga

Ove godine se obeležava 75 godina od događaja koji je poznat kao Kristalna noć – Kristallnacht. U noći između 9. i 10.novembra 1938.godine nacističke vođe su izvele najmasovniji javni napad na jevrejsku zajednicu u Nemčkoj.

Nacistička vlada je 28.oktobra 1938.godine naredila deportaciju u Poljsku više od 17.000 Jevreja koji su imali državljanstvo Poljske, ali su dugo živeli u Nemačkoj. Poljska vlada je odbila da ove ljude primi. Ova grupa je tako ostala na ničijoj zemlji čekajući da se njihov status reši. Herschel Grynszpan, mladi nemački Jevrejin ke 7.novembra ušao u ambasadu Nemačke u Parizu gde je pucao na Ernesta fon Rata, sekretara ambasade. Diplomata je ranjen i odnet u bolnicu, gde je dva dana kasnije preminuo.

Ubistvo fon Rata je poslužilo kao izgovor da se krene u otvoreni obračun sa jevrejskom zajednicom. Iako su Gebels, Himler i Hajdrih planirali da operacija izgleda kao spontana akcija građana, u sušitini se radilo o državnom napadu. Napade na objekte su izvršili članovi SA, dok su SS i Gestapo hapsili Jevreje. Državne službe nisu reagovale na napade.

Do jutra širom Nemačke i Austrije je trajalo nasilje. Zapaljeno je i uništeno 1.574 sinagoga, više od 7.000 jevrejskih radnji i 29 velikih trgovina. Agenti SSa i Gestapoa su zatvorili više od 200.000 Jevreja, od čega je najveći broj ubrzo završio u koncentracionim logorima. Broj ubijenih Jevreja tokom Kristalne noći nikada nije precizno utvrđen ali se kreće od 36 do 200, a najčešće se pominje broj od 91 ubijenog lica.

spaljene-sinagoge-nemacka

Ovaj brutalni napad je izazvao osudu sveta. Nemačka se našla u potpunoj diplomatskoj izolaciji. Predsednik SAD, Ruzvelt, je povukao ambasadora iz Nemačke, a slične korake su preduzele i druge države.

Vrhunac cinizma je predstavljala odluka da svi nemački Jevreji kao zajednica moraju da plate kolektivnu kaznu od milijardu rajhsmaraka (400 miliona dolara 1938. a oko 5,5 milijardi dolara danas) zbog ubistva fon Rata (Judenvermögensabgabe). Ova kazna je naplaćena oduzimanjem 20% celokupne imovine nemačkih Jevreja. Nacističke vlasti su donele i odluku i da se novac od osiguranja jevrejskih objekata uplati u državnu kasu na ime štete nemačkoj naciji.

Herman Gering, Hitlerov zamenik je sastanak na kome je odlučeno o kaznama za Jevreje rekao: “Nemački Jevreji će kao kaznu za svoje gnusne zločine morati da plate milijardu maraka. To će upaliti. Svinje više nikoga neće ubiti. Nažalost, moram da kažem da ne bih voleo da sam Jevrejin u Nemačkoj.”

kristalna-noc2013

Veliki broj Jevreja je nakon ovog događaja napustio Nemačku. Pretpostavlja se da je narednih deset meseci više od 115.000 Jevreja napustila Namečku. Nacističke vlasti su Jevrejima koji su emigrirali plenili svu imovinu u Nemačkoj.

Kristalna noć je predstavljala i prekretnicu u odnosu nacista prema Jevrejima. Posle napada na imovinu ovo je bio prvi organizovani fizički napad na Jevreje. Za početak sve veći broj Jevreja je deportovan u koncentracione logore, a kasnije i ubijan. Pogrom kristalne noći je bio prvi korak u sistematskom uništavanju jevrejske zajednice prvo u Nemačkoj a zatim i širom Evrope u onome što će postati poznato kao holokaust.

 

Dodajte komentar

Click here to post a comment

Slika dana

Rubrike

Arhiva

%d bloggers like this: